Monografia dr. Przemysława Wiatera przedstawia historię jednego z zakątków niezwykle urokliwych Gór Izerskich, leżących na zachód od pasma Karkonoszy. Dziś niewiele osób już wie, że Dolny Śląsk, w tym Szklarska Poręba i rejon Gór Izerskich od XVIII wieku były ważnym ośrodkiem hutnictwa szkła. W XVIII w Górach Izerskich, w osadzie Orle, zbudowano hutę szkła Karlstahl, która działała do 1890 roku. Zasłynęła ona z powodu stosowania techniki produkcji szkła ozdobnego zwanej Millefiori, wynalezionej kilkaset lat wcześniej w Wenecji i potem zapomnianej. Autor przedstawia też legendy związane z Karkonoszami i Górami Izerskimi, dzieje osady Orle, istniejącej do 1945 roku i odrodzenie jej w formie Stacji Turystycznej Orle, stworzonej w połowie lat 90. XX wieku przez Stanisława Kornafla i do dziś przez niego prowadzonej. Obecnie Orle jest popularnym miejscem wypraw turystycznych (przewija się przez nie co roku 200 000 osób), znanym z wielu imprez kulturalnych i turystycznych.

Druga część bestsellerowej antologii Podróżnicy w Górach Olbrzymich to zbiór blisko pięćdziesięciu w większości nigdy dotąd nie publikowanych po polsku relacji podróżnych z Karkonoszy, Gór Izerskich i okolic, obejmujący okres od XVII do XX wieku, ze szczególnym naciskiem na 2. połowę XVIII i 1. połowę XIX wieku – czasy sprzed epoki masowej turystyki, kiedy góry budziły nieporównanie większy respekt niż dzisiaj, a wędrowanie po nich wiązało się z nieporównanie większymi trudnościami.   Wraz z narratorami odwiedzimy główne atrakcje Gór Olbrzymich (co jest łącznym określeniem dla Karkonoszy i Gór Izerskich, które do pewnego momentu nie były rozróżniane) zarówno po śląskiej, jak i czeskiej stronie: Śnieżkę, Śnieżne Kotły, wodospady Kamieńczyka, Szklarki i Łaby, Wielki i Mały Staw, Białą Łąkę, Sedmídolí, Obří důl, dolinę Izery, liczne baudy (górskie chaty, będące prekursorkami późniejszych schronisk), a także główne miejscowości regionu: Jelenią Górę, Cieplice, Kowary, Szklarską Porębę, Świeradów,Vrchlabí, Harrachov i wiele innych. Przez karty książki przewiną się przedstawiciele wszystkich grup i klas społecznych: od górali, włościan, rzemieślników, furmanów, muzykantów, przemytników i domokrążców, przez duchownych, artystów i naukowców (fizyków, mineralogów, astronomów, geologów, leśników), po arystokratów i członków rodzin królewskich – nieraz zrównanych w swym statusie w obliczu ogromu gór.   Wśród autorów relacji znajdziemy zarówno postaci wybitne, na przykład słynnego pisarza E.T.A Hoffmanna, przyrodnika Adolpha Traugotta von Gersdorfa, czy aktora i dramatopisarza Karla von Holteia, jak i wędrowców anonimowych. Spotkamy też “starych znajomych” z pierwszej części: Benjamina Schmolcka, Johann Friedricha Zöllnera, Jakoba Eliasa Troschela, czy Christiana Weissa. Akcent polski stanowią relacje stolnika litewskiego Teodora Billewicza – pierwszego historycznie poświadczonego obywatela Rzeczpospolitej Obojga Narodów, który stanął na “dachu Śląska” – oraz księcia Stanisława Poniatowskiego, bratanka króla Stanisława Augusta – obie stanowiące żywy przykład historycznej polszczyzny.   Przedmowę napisał Filip Springer, posłowie niemiecki pisarz Uwe Rada (autor m.in. wydanej po polsku książki Odra: życiorys pewnej rzeki), a rekomendację na tylną okładkę nie kto inny jak sama Olga Tokarczuk.   Tekstowi towarzyszą ilustracje autorstwa znakomitych grafików z epoki: Carla Thürmera i Carla Theodora Mattisa z kolekcji Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze oraz Johanna Gottfrieda Schultza z kolekcji Kulturhistorisches Museum w Görlitz, a także Daniela Bergera, J. Danzigera, Adolfa Eltznera, Christopha Nathego, Theodora Sachsego, Edwarda Sachsego i Gustava Tauberta.   Książka stanowi wspólne przedsięwzięcie Wydawnictwa Wielka Izera i Schlesisches Museum zu Görlitz i ukazuje się jednocześnie  w polskiej i niemieckiej wersji językowej.

Przegląd obiektów z województwa dolnośląskiego wraz z krótkim opisem oraz mapą z zaznaczonymi miejscami. Znakomita publikacja dla tych, którzy nie zagłębiając się w historię zamków, pragną poznać zakątki z urokliwymi rezydencjami.   Gaworski Marek